TÜRK–JAPON BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ

BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJELERİ KOORDİNASYON BİRİMİ VE DESTEK PROGRAMI KONSEPT VE POLİTİKA BELGESİ

1. Amaç

Türk–Japon Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi ve Destek Programı, Üniversitenin araştırma kapasitesinin sistematik biçimde geliştirilmesi, nitelikli bilimsel araştırmaların desteklenmesi ve araştırma sonuçlarının bilimsel, teknolojik, toplumsal ve ekonomik değere dönüştürülmesi amacıyla oluşturulacaktır. Program, TJU’nun araştırma odaklı üniversite kimliğinin geliştirilmesinde temel kurumsal araçlardan biri olarak yapılandırılacaktır.

BAP Programı aracılığıyla öğretim üyelerinin, araştırmacıların ve lisansüstü öğrencilerin özgün araştırma fikirlerinin desteklenmesi; Üniversitenin laboratuvar, araştırma merkezi ve bilimsel insan kaynağı kapasitesinin etkin biçimde kullanılması; disiplinler arası araştırma kültürünün geliştirilmesi ve ulusal veya uluslararası fonlara başvurabilecek nitelikte araştırma gruplarının oluşturulması hedeflenmektedir.

Program yalnızca bireysel araştırma projelerine mali destek sağlayan bir yapı olarak değerlendirilmemelidir. BAP sistemi; araştırma fikirlerinin geliştirilmesi, proje ekiplerinin oluşturulması, bilimsel altyapının kullanılması, lisansüstü öğrencilerin araştırmalara katılması, araştırma çıktılarının yayımlanması, fikri mülkiyet haklarının korunması ve projelerin daha büyük dış fon kaynaklarına taşınması süreçlerini kapsayan bütünleşik bir araştırma geliştirme mekanizması olarak tasarlanacaktır.

BAP Programı, TJU’nun araştırma merkezleri, tematik laboratuvarları, lisansüstü eğitim programları, Teknoloji Transfer Ofisi, kurulması planlanan Teknopark, uluslararası iş birliği mekanizmaları ve araştırmacı yetiştirme politikalarıyla koordineli biçimde çalışacaktır. Böylece Üniversite içinde birbirinden bağımsız araştırma destekleri yerine, kurumsal stratejiyle uyumlu ve birbirini tamamlayan bir araştırma finansman ekosistemi oluşturulacaktır.

2. Kapsam

BAP Programı; Üniversitede görev yapan öğretim üyelerini, doktora derecesine sahip araştırmacıları, doktora sonrası araştırmacıları ve uygun proje türlerinde lisansüstü öğrencileri kapsayacaktır. Projelerde TJU mensubu araştırmacıların yanı sıra Türkiye’deki ve Japonya’daki üniversitelerden, araştırma kuruluşlarından, kamu kurumlarından ve özel sektör kuruluşlarından araştırmacılar da proje ortağı, araştırmacı, danışman veya paydaş olarak görev alabilecektir.

Program kapsamında temel araştırmalar, uygulamalı araştırmalar, deneysel geliştirme çalışmaları, disiplinler arası araştırmalar, prototip geliştirme faaliyetleri, teknoloji doğrulama çalışmaları, politika araştırmaları, saha çalışmaları ve toplumsal etki odaklı bilimsel çalışmalar desteklenebilecektir. Desteklerin kapsamı ve mali sınırları; proje türüne, bilimsel alana, beklenen çıktılara ve Üniversitenin yıllık araştırma bütçesine göre belirlenecektir.

BAP kaynaklarının tahsisi sırasında bilimsel kalite temel ölçüt olacaktır. Bununla birlikte projelerin TJU’nun stratejik araştırma alanlarıyla uyumu, Türkiye–Japonya bilimsel iş birliğine sağlayacağı katkı, lisansüstü öğrenci yetiştirme kapasitesi, dış fonlara erişim potansiyeli ve bilimsel çıktıların toplumsal veya ekonomik değere dönüşme imkanı da dikkate alınacaktır.

3. Vizyon

TJU BAP Programının vizyonu, Türkiye ile Japonya arasındaki bilimsel ve teknolojik iş birliğini güçlendiren, özgün ve yenilikçi araştırmaları destekleyen, uluslararası düzeyde rekabetçi araştırma çıktıları üreten ve bilimsel sonuçların toplumsal ve ekonomik değere dönüşmesini teşvik eden sürdürülebilir bir araştırma destek sistemi oluşturmaktır.

Bu vizyon doğrultusunda BAP Programı, TJU’nun yalnızca araştırma projelerini finanse eden bir üniversite değil; araştırma fikirlerinin üretildiği, farklı disiplinlerin ortak sorunlar etrafında bir araya geldiği, genç araştırmacıların yetiştirildiği ve uluslararası araştırma ağlarına katılımın desteklendiği bir bilim ve teknoloji merkezi haline gelmesine katkıda bulunacaktır.

Programın uzun vadeli vizyonu, TJU bünyesinde başlayan araştırmaların nitelikli uluslararası yayınlara, patentlere, prototiplere, teknoloji tabanlı girişimlere, politika önerilerine ve büyük ölçekli uluslararası araştırma projelerine dönüşmesini sağlayan kesintisiz bir destek zinciri kurmaktır.

4. Temel İlkeler

BAP Programının uygulanmasında bilimsel mükemmeliyet, şeffaflık, hesap verebilirlik, etik değerlere bağlılık, fırsat eşitliği, kaynakların etkin kullanımı ve ölçülebilir çıktı üretme ilkeleri esas alınacaktır. Proje başvuruları bilimsel değerlendirme süreçleri sonucunda desteklenecek ve tüm değerlendirmeler önceden ilan edilen ölçütler doğrultusunda gerçekleştirilecektir.

Desteklerin dağılımında yalnızca belirli araştırma gruplarının değil, farklı akademik birimlerin ve kariyer aşamalarındaki araştırmacıların programa erişebilmesine dikkat edilecektir. Bununla birlikte bilimsel kalite ölçütlerinden ödün verilmeden genç araştırmacılar, disiplinler arası ekipler ve Türkiye–Japonya ortaklığı içeren projeler için özel teşvik mekanizmaları oluşturulacaktır.

BAP kaynaklarının kullanımında mali disiplin ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı gözetilecektir. Satın alınan cihaz, ekipman, yazılım ve diğer araştırma altyapılarının mümkün olduğu ölçüde ortak kullanıma açılması sağlanacak; aynı veya benzer altyapıların gereksiz biçimde tekrar satın alınmasının önüne geçilecektir.

5. Temel Hedefler

TJU BAP Programının birinci temel hedefi, yüksek bilimsel kaliteye sahip temel ve uygulamalı araştırmaları desteklemektir. Bu kapsamda özgün araştırma sorularına dayanan, yöntemsel açıdan güçlü, uygulanabilir ve uluslararası bilimsel standartlara uygun projelere öncelik verilecektir.

İkinci hedef, Üniversitenin araştırma sonuçlarının uluslararası görünürlüğünü artırmaktır. Desteklenen projelerin nitelikli bilimsel yayınlara, uluslararası konferans sunumlarına, ortak araştırma ağlarına ve görünür bilimsel çıktılara dönüşmesi teşvik edilecektir. Yayın sayısının yanı sıra yayınların niteliği, atıf etkisi, uluslararası ortak yazarlık düzeyi ve araştırma sonuçlarının ilgili bilimsel alana yaptığı katkı da dikkate alınacaktır.

Üçüncü hedef, Türkiye ile Japonya arasında sürdürülebilir ortak araştırma mekanizmaları oluşturmaktır. Japon üniversiteleri, araştırma enstitüleri, kamu kurumları ve teknoloji şirketleriyle yürütülen ortak projeler desteklenerek iki ülkenin bilimsel kapasitesinin belirli araştırma sorunları etrafında bir araya getirilmesi sağlanacaktır.

Dördüncü hedef, doktora öğrencileri başta olmak üzere lisansüstü öğrencilerin araştırma faaliyetlerine aktif katılımını sağlamaktır. Öğrencilerin yalnızca tezlerini tamamlamaları değil; proje geliştirme, deney tasarlama, veri analizi, bilimsel yayın hazırlama, fikri mülkiyet ve uluslararası iş birliği süreçlerinde deneyim kazanmaları amaçlanacaktır.

Beşinci hedef, patent, lisanslama, prototip geliştirme ve ticarileşme potansiyeli taşıyan araştırmaları desteklemektir. BAP Programı kapsamında teknoloji olgunluk seviyesi artırılabilecek araştırma sonuçlarının belirlenmesi ve bu sonuçların teknoloji transferi süreçlerine yönlendirilmesi sağlanacaktır.

Altıncı hedef, TJU araştırmacılarının TÜBİTAK, Horizon Europe, Japonya Bilim ve Teknoloji Ajansı, Japonya Bilimi Destekleme Kurumu, Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı ve benzeri dış fon kaynaklarına erişimini kolaylaştırmaktır. BAP destekleri, dış fonların yerine geçen kalıcı bir finansman aracı değil, araştırmacıların daha büyük ve rekabetçi fonlara hazırlanmasını sağlayan bir kaldıraç mekanizması olarak kullanılacaktır.

6. Öncelikli Araştırma Alanları

BAP Programı, bilimsel kalite ölçütlerini karşılayan tüm akademik alanlardan yapılacak başvurulara açık olacaktır. Bununla birlikte TJU’nun kuruluş amacı, akademik yapılanması, Türkiye ile Japonya’nın ortak bilimsel ve teknolojik öncelikleri ve küresel araştırma eğilimleri doğrultusunda belirli alanlara öncelik verilecektir.

6.1. Deprem ve Afet Bilimleri

Deprem ve Afet Bilimleri, TJU’nun en güçlü ve ayırt edici araştırma alanlarından biri olarak değerlendirilecektir. Bu alanda sismoloji, deprem mühendisliği, zemin dinamiği, yapısal sağlık izleme, erken uyarı sistemleri, afet risklerinin azaltılması, afet yönetimi, dirençli altyapılar ve dayanıklı şehirler konularındaki araştırmalar desteklenecektir.

Türkiye ve Japonya’nın deprem riski bakımından benzer sorunlarla karşı karşıya olması, bu alandaki ortak araştırmaları stratejik hale getirmektedir. BAP Programı; iki ülkeden araştırmacıların ortak veri kullanımı, model geliştirme, deneysel çalışma, saha araştırması ve teknoloji geliştirme faaliyetleri yürütmesini teşvik edecektir.

6.2. Yapay Zeka ve Dijital Teknolojiler

Yapay zeka ve dijital teknolojiler alanında yapay zeka, makine öğrenmesi, derin öğrenme, veri bilimi, robotik, otonom sistemler, siber güvenlik, büyük veri analitiği, dijital ikizler ve akıllı karar destek sistemleri konularına öncelik verilecektir.

Bu alandaki projelerin yalnızca algoritma veya yazılım geliştirmeye değil; deprem, enerji, sağlık, üretim, şehircilik ve malzeme bilimleri gibi TJU’nun diğer öncelikli alanlarıyla bütünleşmesine önem verilecektir. Böylece yapay zeka, bağımsız bir araştırma alanı olmanın yanında Üniversitenin farklı araştırma alanlarını dönüştüren yatay bir teknoloji olarak konumlandırılacaktır.

6.3. Enerji ve Sürdürülebilirlik

Enerji ve sürdürülebilirlik alanında hidrojen teknolojileri, enerji depolama sistemleri, batarya teknolojileri, yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, akıllı enerji sistemleri, karbon yakalama, döngüsel ekonomi ve karbon nötr teknolojiler üzerine yürütülen araştırmalar desteklenecektir.

Projelerin çevresel sürdürülebilirlik, enerji arz güvenliği ve düşük karbonlu üretim sistemlerine katkısı değerlendirme sürecinde dikkate alınacaktır. Üniversite–sanayi iş birliği kapsamında geliştirilebilecek pilot uygulamalar ve ölçek büyütme potansiyeli taşıyan teknoloji projeleri özellikle teşvik edilecektir.

6.4. İleri Malzemeler ve Üretim Teknolojileri

İleri malzemeler ve üretim teknolojileri alanında nanomalzemeler, akıllı malzemeler, enerji malzemeleri, biyomalzemeler, kompozitler, yüksek performanslı malzemeler, katmanlı üretim, hassas üretim, dijital üretim ve sürdürülebilir üretim teknolojileri desteklenecektir.

Bu alandaki projelerin temel malzeme araştırmalarından prototip ve uygulama aşamasına kadar uzanan farklı teknoloji olgunluk seviyelerinde desteklenmesi mümkün olacaktır. Özellikle enerji, deprem mühendisliği, savunma, uzay, ulaştırma ve sağlık teknolojilerinde kullanılabilecek ileri malzeme çözümleri öncelikli değerlendirilecektir.

BAP Komisyonu, bilimsel ve teknolojik gelişmeler ile Üniversitenin kurumsal önceliklerini dikkate alarak yeni tematik alanlar belirleyebilecek veya mevcut öncelikli alanları belirli dönemlerde güncelleyebilecektir.

7. BAP Destek Programları

7.1. Genel Araştırma Projeleri

Genel Araştırma Projelerinin amacı, TJU akademik personelinin kendi uzmanlık alanlarında geliştirdiği özgün temel veya uygulamalı araştırmaları desteklemektir. Program, belirli bir tematik öncelik alanıyla sınırlı olmayacak ve bilimsel kalite ölçütlerini karşılayan tüm disiplinlerden başvurulara açık olacaktır.

Genel Araştırma Projeleri 12 ila 36 ay süreyle desteklenebilecektir. Proje bütçesi; araştırmanın kapsamı, yöntemi, ihtiyaç duyulan altyapı ve beklenen çıktılar dikkate alınarak belirlenecektir. Proje yürütücüsünden araştırmanın özgün değerini, yöntemini, çalışma planını, risklerini ve beklenen çıktılarını açık biçimde ortaya koyması beklenecektir.

7.2. Öncelikli Alan Araştırma Projeleri

Öncelikli Alan Araştırma Projeleri, TJU’nun stratejik öncelikleri doğrultusunda belirlenen alanlarda yüksek etkili, disiplinler arası ve orta veya büyük ölçekli araştırmaları desteklemek amacıyla oluşturulacaktır. Bu projelerin Üniversitenin araştırma merkezleri ve tematik laboratuvarlarıyla ilişkilendirilmesi teşvik edilecektir.

Projeler genel olarak 24 ila 36 ay süreyle desteklenecek; deprem bilimleri, yapay zeka, enerji, sürdürülebilirlik, ileri malzemeler ve üretim teknolojileri öncelikli alanlar arasında yer alacaktır. Üniversitenin stratejik ihtiyaçları doğrultusunda belirli dönemlerde özel çağrılar yayımlanabilecektir.

Bu proje türünde birden fazla akademik disiplinden araştırmacının yer alması, lisansüstü öğrencilerin projeye dahil edilmesi ve ölçülebilir kurumsal çıktıların öngörülmesi beklenmektedir. Projelerin dış fonlara başvuru, ortak araştırma altyapısı oluşturma veya uluslararası araştırma konsorsiyumlarına katılma potansiyeli de değerlendirilecektir.

7.3. Türkiye–Japonya Ortak Araştırma Projeleri

Türkiye–Japonya Ortak Araştırma Projeleri, Türk ve Japon araştırmacılar arasında uzun vadeli ve sürdürülebilir araştırma ortaklıklarının geliştirilmesini amaçlayacaktır. Proje ekibinde TJU’dan bir yürütücünün yanı sıra Japonya’daki bir üniversite, araştırma kuruluşu veya uygun kurumdan en az bir araştırmacının bulunması gerekecektir.

Başvuruda ortak araştırma planı, tarafların görev ve sorumlulukları, araştırma takvimi, veri paylaşımı yaklaşımı ve ortak çıktı hedefleri açık biçimde tanımlanacaktır. Ortak yayın, ortak patent, araştırmacı değişimi, lisansüstü öğrenci hareketliliği veya uluslararası proje başvurusu gibi somut hedeflerin bulunması beklenecektir.

Bu projeler değerlendirilirken Japon araştırmacının yalnızca isim düzeyinde projeye eklenmesi yeterli görülmeyecek; ortağın projeye bilimsel, teknik veya altyapısal katkısı incelenecektir. Gerçek ve dengeli iş birliği modeli sunan projelere öncelik verilecektir.

7.4. Genç Araştırmacı Projeleri

Genç Araştırmacı Projeleri, doktorasını son beş yıl içinde tamamlamış ve bağımsız araştırma kariyerinin başlangıç aşamasında bulunan araştırmacıların kendi araştırma gruplarını ve çalışma alanlarını oluşturmalarını destekleyecektir. Doğum izni, sağlık durumu, zorunlu kamu görevi veya benzeri kariyer kesintileri uygunluk süresinin hesaplanmasında ayrıca dikkate alınabilecektir.

Bu program kapsamında genç araştırmacıların bağımsız proje yürütme deneyimi kazanmaları, ilk önemli bilimsel çıktılarını üretmeleri, lisansüstü öğrenci yetiştirmeye başlamaları ve dış fon programlarına başvuru yapabilecek araştırma temellerini oluşturmaları hedeflenecektir.

Başvurular değerlendirilirken araştırmacının kariyer aşaması dikkate alınacak ve yalnızca kıdemli araştırmacılarla aynı yayın veya proje geçmişine sahip olması beklenmeyecektir. Bunun yerine önerilen projenin bilimsel potansiyeli, araştırmacının bağımsızlık düzeyi ve kariyer gelişimine yapacağı katkı değerlendirilecektir.

7.5. Lisansüstü Tez Araştırma Projeleri

Lisansüstü Tez Araştırma Projeleri, TJU bünyesinde yürütülen yüksek lisans ve doktora tezlerinin araştırma giderlerini desteklemek amacıyla oluşturulacaktır. Projenin yürütücüsü tez danışmanı olacak; ilgili lisansüstü öğrenci proje araştırmacısı olarak görev alacaktır.

Destek kapsamında sarf malzemeleri, analiz ve test giderleri, saha ve arazi çalışmaları, veri toplama, yazılım kullanımı ve tez araştırması için gerekli diğer giderler karşılanabilecektir. Doktora tezlerinin özgün bilimsel katkı, uluslararası yayın ve dış fon başvurusu üretme potansiyeli özellikle dikkate alınacaktır.

Tez projesinin öğrenci mezuniyetinden bağımsız ve sınırsız bir araştırma bütçesi olarak değerlendirilmemesi; öğrencinin tez takvimiyle uyumlu, uygulanabilir ve doğrudan tez araştırmasına hizmet eden bir plan sunması gerekecektir.

7.6. Hızlı Destek Projeleri

Hızlı Destek Projeleri, kısa sürede sonuçlandırılması gereken, sınırlı bütçeli ve ön araştırma niteliğindeki bilimsel çalışmaların desteklenmesini amaçlayacaktır. Bu program; beklenmedik araştırma fırsatlarının değerlendirilmesi, sınırlı veri toplanması, yöntem veya hipotez test edilmesi ve daha büyük bir proje başvurusuna temel oluşturacak ön bulguların elde edilmesi amacıyla kullanılabilecektir.

Projelerin süresi en fazla 12 ay olacak ve basitleştirilmiş bir değerlendirme süreci uygulanacaktır. Bununla birlikte hızlı değerlendirme yapılması, bilimsel kalite veya etik uygunluk ölçütlerinin azaltılması anlamına gelmeyecektir.

7.7. Patent ve Ticarileşme Destek Projeleri

Patent ve Ticarileşme Destek Projeleri, patentlenebilir buluş, prototip, yazılım, tasarım veya ticarileşme potansiyeli taşıyan araştırma sonuçlarının ileri bir aşamaya taşınmasını destekleyecektir. Program kapsamında teknoloji doğrulama, prototip geliştirme, performans testleri, patent araştırması, fikri mülkiyet işlemleri ve uygun durumlarda pazar doğrulama çalışmaları desteklenebilecektir.

Başvurular bilimsel değerlendirmenin yanı sıra teknik uygulanabilirlik, fikri mülkiyet potansiyeli, yenilik düzeyi, hedef kullanıcı veya sektör ihtiyacı ve ticarileşme yol haritası bakımından da incelenecektir. Bu projeler BAP Koordinasyon Birimi, Teknoloji Transfer Ofisi ve ilgili araştırma merkezlerinin iş birliğiyle yürütülecektir.

8. Desteklenebilecek Bütçe Kalemleri

BAP projeleri kapsamında araştırmanın doğrudan yürütülmesi için gerekli olan sarf malzemeleri desteklenebilecektir. Laboratuvar malzemeleri, kimyasallar, deneysel sarflar, numune hazırlama malzemeleri, elektronik bileşenler ve benzeri giderler bu kapsamda değerlendirilecektir.

Üniversite bünyesinde gerçekleştirilemeyen analiz, ölçüm, test, kalibrasyon, veri işleme ve teknik hizmetler için hizmet alımı yapılabilecektir. Hizmet alımlarının bilimsel gerekliliği açıklanmalı ve mümkün olduğu ölçüde Üniversitenin mevcut araştırma altyapısının kullanılması tercih edilmelidir.

Projelerde ihtiyaç duyulan yazılım lisansları, simülasyon programları, veri analizi araçları ve bilimsel veri tabanı erişimleri destek kapsamına alınabilecektir. Satın alınacak lisansların proje süresi, kullanıcı sayısı ve kurumsal kullanım imkanı bakımından maliyet etkin olması beklenecektir.

Araştırma ziyaretleri, saha çalışmaları ve proje iş birliği toplantıları için seyahat desteği sağlanabilecektir. Özellikle Türkiye–Japonya ortak projeleri kapsamında gerçekleştirilecek araştırmacı ziyaretleri, laboratuvar çalışmaları ve proje geliştirme toplantıları desteklenebilecektir. Ancak seyahatlerin proje hedefleriyle doğrudan bağlantılı olması ve somut bir araştırma çıktısına hizmet etmesi gerekecektir.

Proje kapsamında görev alan lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin araştırmaya katılımını destekleyen burs veya araştırma destekleri, ilgili mevzuat ve Üniversitenin mali imkanları çerçevesinde karşılanabilecektir. Öğrenci desteği, bilimsel insan kaynağı yetiştirme hedefinin bir unsuru olarak değerlendirilecektir.

Nitelikli araştırma çıktılarının yayımlanabilmesi amacıyla açık erişim yayın giderleri belirli koşullarla desteklenebilecektir. Destek kararında derginin bilimsel niteliği, indeks durumu, yayın etiği standartları ve ilgili alandaki konumu dikkate alınacaktır. Yağmacı veya güvenilirliği tartışmalı yayın organlarına ödeme yapılmayacaktır.

Patent, faydalı model ve diğer fikri mülkiyet başvurularına ilişkin araştırma, başvuru, inceleme ve koruma giderleri de desteklenebilecektir. Bu giderler Teknoloji Transfer Ofisinin değerlendirmesi ve fikri mülkiyet potansiyelinin doğrulanması sonrasında karşılanacaktır.

Yüksek maliyetli makine ve teçhizat alımlarında ortak kullanım, kurumsal ihtiyaç ve mevcut altyapıyla uyum ölçütleri aranacaktır. Cihaz alımları yalnızca tek bir proje ekibinin kısa süreli kullanımına göre değil, Üniversitenin uzun vadeli araştırma altyapısı açısından değerlendirilecektir.

9. Başvuru ve Değerlendirme Süreci

BAP proje çağrıları, yıllık araştırma takvimi doğrultusunda ilan edilecektir. Belirli proje türleri için yılda bir veya iki çağrı açılabilecek, hızlı destek veya tez projelerinde ise sürekli başvuru yöntemi uygulanabilecektir. Çağrılarda uygun başvuru sahipleri, proje süresi, bütçe sınırları, öncelikli alanlar, değerlendirme ölçütleri ve beklenen çıktılar açıkça belirtilecektir.

Başvurular öncelikle BAP Koordinasyon Birimi tarafından idari ve teknik uygunluk bakımından incelenecektir. Eksik belge, uygun olmayan bütçe kalemi veya başvuru koşullarına aykırılık bulunması halinde başvuru bilimsel değerlendirmeye alınmadan önce proje yürütücüsüne düzeltme imkanı verilebilecektir.

Bilimsel değerlendirme, mümkün olduğu ölçüde proje konusuyla doğrudan ilişkili bağımsız hakemler tarafından gerçekleştirilecektir. Büyük bütçeli, öncelikli alan veya Türkiye–Japonya ortak projelerinde en az bir dış hakem görüşü alınması esas olacaktır. Gerekli durumlarda Japonya’dan veya diğer ülkelerden uluslararası hakemler görevlendirilebilecektir.

Projeler bilimsel kalite bakımından yüzde 25, yenilikçilik bakımından yüzde 20, araştırma yönteminin uygunluğu bakımından yüzde 15, beklenen çıktıların etkisi bakımından yüzde 15, TJU’nun stratejik hedefleriyle uyumu bakımından yüzde 10, Türkiye–Japonya iş birliği potansiyeli bakımından yüzde 10 ve proje ekibinin yetkinliği bakımından yüzde 5 ağırlıkla değerlendirilebilecektir.

Türkiye–Japonya iş birliği içermeyen genel projeler için ilgili ölçütün ağırlığı, çağrı koşullarında belirtilmek kaydıyla bilimsel kalite, yöntem, etki veya stratejik uyum ölçütlerine dağıtılabilecektir. Böylece tüm proje türleri için adil ve amaca uygun bir puanlama sistemi uygulanacaktır.

BAP Komisyonu, hakem raporlarını, proje bütçesini, Üniversitenin araştırma önceliklerini ve mevcut mali kaynakları birlikte değerlendirerek destek kararını verecektir. Hakem değerlendirmelerinin bilimsel kararın temelini oluşturması esas olmakla birlikte Komisyon, gerekçesini açıkça belirtmek kaydıyla bütçe azaltılması, süre değişikliği veya proje planının revize edilmesini talep edebilecektir.

10. Projelerin İzlenmesi ve Sonuçlandırılması

Desteklenen projelerin bilimsel, idari ve mali gelişimi BAP Koordinasyon Birimi tarafından düzenli olarak izlenecektir. Proje yürütücülerinden projenin süresine göre ara rapor, mali gerçekleşme bilgisi ve sonuç raporu sunmaları istenecektir.

Ara raporlarda gerçekleştirilen faaliyetler, elde edilen bulgular, karşılaşılan sorunlar, bütçe kullanımı, öğrenci katılımı ve planlanan sonraki çalışmalar açıklanacaktır. Projenin amaçlarından önemli ölçüde sapması veya uygulanmasını engelleyen bir durumun ortaya çıkması halinde proje planı revize edilebilecektir.

Sonuç raporunda proje kapsamında elde edilen bilimsel ve teknolojik çıktılar, yayınlar, bildiriler, tezler, patent başvuruları, geliştirilen prototipler, dış fon başvuruları ve iş birlikleri ayrıntılı olarak sunulacaktır. Projenin başarılı kabul edilmesi yalnızca bütçenin kullanılmış olmasına değil, onaylanan araştırma hedeflerinin ne ölçüde gerçekleştirildiğine bağlı olacaktır.

Proje yürütücülerinin kabul edilebilir bir gerekçe olmaksızın raporlama yükümlülüklerini yerine getirmemesi, kaynakları amaç dışı kullanması veya bilimsel etik kurallarını ihlal etmesi halinde proje durdurulabilecek ve belirli bir süre yeni başvuru yapma kısıtlaması uygulanabilecektir.

11. Beklenen Çıktılar ve Performans Göstergeleri

BAP destekli projelerden proje türüne uygun en az bir veya daha fazla somut çıktı üretilmesi beklenecektir. Akademik çıktılar arasında SCI, SCI-Expanded, SSCI veya AHCI kapsamındaki yayınlar, alan indekslerindeki nitelikli yayınlar, uluslararası konferans bildirileri, bilimsel kitaplar ve kitap bölümleri yer alabilecektir.

Teknolojik çıktılar; patent ve faydalı model başvuruları, yazılım geliştirme, prototip üretimi, teknoloji doğrulama, deneysel sistem kurulması, veri tabanı oluşturulması ve sektörle ortak geliştirilen teknolojik çözümleri kapsayabilecektir.

İnsan kaynağı çıktıları kapsamında doktora ve yüksek lisans tezleri, doktora sonrası araştırmacıların yetiştirilmesi, lisans öğrencilerinin araştırma faaliyetlerine katılması ve genç araştırmacıların bağımsız proje yürütme kapasitesinin geliştirilmesi izlenecektir.

Dış fon çıktıları bakımından TÜBİTAK, Horizon Europe, JST, JSPS, JICA ve diğer uluslararası programlara yapılan başvurular takip edilecektir. BAP desteği sonucunda geliştirilen bir projenin daha büyük ölçekli dış finansmana dönüşmesi, programın en önemli başarı göstergelerinden biri olarak kabul edilecektir.

Performans değerlendirmesinde yalnızca çıktı sayıları kullanılmayacak; yayınların niteliği, araştırma sonuçlarının etkisi, oluşturulan uluslararası ortaklıkların sürdürülebilirliği, yetiştirilen araştırmacılar ve Üniversitenin araştırma kapasitesine yapılan katkı da dikkate alınacaktır.

12. BAP Koordinasyon Birimi

BAP Koordinasyon Birimi, programın idari ve operasyonel süreçlerinden sorumlu kurumsal yapı olacaktır. Birim; proje çağrılarının hazırlanması, başvuruların alınması, hakem süreçlerinin yönetilmesi, bütçe ve satın alma işlemlerinin koordinasyonu, projelerin izlenmesi, raporların arşivlenmesi ve araştırma performans verilerinin hazırlanması görevlerini yürütecektir.

Birim aynı zamanda araştırmacılara proje hazırlama, bütçe oluşturma, etik izinler, veri yönetimi, dış fonlara geçiş ve proje raporlama konularında rehberlik edecektir. BAP Koordinasyon Biriminin yalnızca idari kontrol yapan bir yapı değil, araştırmacıların proje geliştirme kapasitesini artıran profesyonel bir araştırma destek ofisi olarak konumlandırılması hedeflenecektir.

BAP süreçlerinin dijital bir proje yönetim sistemi üzerinden yürütülmesi esas olacaktır. Başvuru, hakem değerlendirmesi, bütçe takibi, ara rapor, sonuç raporu ve çıktı izleme süreçleri mümkün olduğu ölçüde elektronik ortamda gerçekleştirilecektir.

13. BAP Komisyonu

TJU BAP Komisyonuna Rektör veya görevlendireceği Rektör Yardımcısı başkanlık edecektir. Komisyonda fakülteleri temsil eden öğretim üyeleri, enstitü temsilcileri ve Üniversitenin araştırma merkezlerinden uygun temsilciler yer alabilecektir.

Komisyonun farklı bilim alanlarını temsil eden, araştırma ve proje yürütme deneyimine sahip üyelerden oluşturulması esas olacaktır. Üyelerin görev süreleri, yetkileri, sorumlulukları ve karar alma yöntemleri Üniversite tarafından hazırlanacak uygulama yönergesinde düzenlenecektir.

Gerekli durumlarda dış uzmanlar, sektör temsilcileri, teknoloji transfer uzmanları veya Japon araştırma kurumlarından temsilciler danışman olarak Komisyon çalışmalarına davet edilebilecektir. Ancak proje başvurularına ilişkin nihai karar yetkisi Üniversitenin yetkili kurullarına ait olacaktır.

Komisyon üyelerinin kendilerinin veya yakın çalışma ilişkisi içinde bulundukları araştırmacıların projeleri görüşülürken çıkar çatışması kuralları uygulanacaktır. İlgili üye değerlendirme ve karar sürecine katılmayacaktır.

14. Araştırma Etiği, Açık Bilim ve Veri Yönetimi

BAP kapsamında desteklenen tüm araştırmaların bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun biçimde yürütülmesi zorunlu olacaktır. İnsan katılımcılar, kişisel veriler, hayvan deneyleri, biyolojik materyaller veya çevresel risk içeren çalışmalar için gerekli etik kurul ve kurum izinlerinin alınması gerekecektir.

Araştırma verilerinin güvenli biçimde saklanması, kişisel verilerin korunması ve gerekli durumlarda yeniden kullanılabilir hale getirilmesi teşvik edilecektir. Büyük ölçekli veya stratejik projelerden veri yönetim planı sunmaları istenebilecektir.

TJU, açık bilim ilkelerini destekleyecek; araştırma sonuçlarının fikri mülkiyet, kişisel veri, güvenlik ve ticari sır sınırlamaları dikkate alınarak mümkün olan en geniş ölçüde bilim dünyasıyla paylaşılmasını teşvik edecektir. Açık erişim yayınlar ve açık araştırma verileri, uygun kalite standartlarını karşılamaları koşuluyla desteklenecektir.

15. Fikri Mülkiyet ve Ticarileşme

BAP projeleri kapsamında ortaya çıkan buluş, yazılım, tasarım, veri tabanı, prototip ve diğer fikri ürünler TJU’nun fikri ve sınai mülkiyet politikası çerçevesinde değerlendirilecektir. Proje yürütücülerinin potansiyel bir buluşu kamuya açıklamadan önce Teknoloji Transfer Ofisine bildirmesi gerekecektir.

Patentlenebilir araştırma sonuçlarının korunması, teknoloji transferi, lisanslama ve girişimcilik süreçleri Teknoloji Transfer Ofisi ile koordineli biçimde yürütülecektir. Türkiye–Japonya ortak projelerinde fikri mülkiyetin sahipliği, kullanımı, korunması ve ticarileştirilmesine ilişkin esaslar proje başlamadan önce taraflar arasında yapılacak anlaşmayla belirlenecektir.

Ticarileşme potansiyeli bulunan projelerin TJU Teknoparkı, kuluçka programları, sanayi ortakları ve yatırım mekanizmalarıyla ilişkilendirilmesi sağlanacaktır. Böylece BAP desteğiyle elde edilen sonuçların laboratuvar aşamasında kalmaması ve uygun araştırmaların toplumsal veya ekonomik değere dönüşmesi amaçlanacaktır.

16. TJU İçin Önerilen Özel Uygulamalar

16.1. Türkiye–Japonya İş Birliği Teşviki

Japonya’dan aktif bir araştırma ortağı içeren projelere değerlendirme sürecinde ilave puan veya özel bütçe imkanı sağlanabilecektir. Ancak teşvik, yalnızca yabancı ortak bulunmasına değil, iş birliğinin niteliğine, görev paylaşımına ve ortak çıktı potansiyeline bağlı olacaktır.

Japon araştırmacıların TJU laboratuvarlarında çalışma yürütmesi, TJU araştırmacılarının Japonya’daki kurumlara araştırma ziyareti gerçekleştirmesi ve ortak lisansüstü öğrenci yetiştirilmesi ayrıca desteklenebilecektir.

16.2. Araştırma Merkezi Entegrasyonu

Büyük ve orta ölçekli BAP projelerinin TJU araştırma merkezleri veya tematik laboratuvarlarıyla ilişkilendirilmesi teşvik edilecektir. Bu yaklaşım sayesinde proje kaynaklarının yalnızca bireysel araştırma ekiplerine değil, Üniversitenin ortak araştırma kapasitesine katkı sağlaması amaçlanacaktır.

Araştırma merkezleri, belirli öncelikli alanlarda proje çağrılarının hazırlanmasına katkı sağlayabilecek ve disiplinler arası proje ekiplerinin oluşturulmasında koordinasyon görevi üstlenebilecektir.

16.3. Doktora Odaklı Yapı

Orta ve büyük ölçekli projelerde en az bir doktora öğrencisinin yer alması teşvik edilecektir. Projelerde görev alan doktora öğrencilerinin tez çalışmalarıyla proje amaçları arasında açık bir bağlantı kurulması beklenecektir.

Doktora öğrencilerinin proje bütçesi, bilimsel yayın, araştırma etiği, veri yönetimi ve uluslararası ortaklık süreçlerinde deneyim kazanması sağlanacaktır. Böylece BAP Programı, yalnızca araştırma çıktısı üreten değil, yeni nesil araştırmacıları yetiştiren bir mekanizma haline gelecektir.

16.4. Ticarileşme Odaklı Destek

Patent, prototip, yazılım, lisanslama veya şirketleşme potansiyeli bulunan projeler için ayrı değerlendirme ve izleme mekanizmaları oluşturulacaktır. Bu projelerde bilimsel çıktının yanı sıra teknoloji olgunluk seviyesi, kullanıcı ihtiyacı ve pazara geçiş planı da dikkate alınacaktır.

16.5. Dış Fon Kaldıraç Etkisi

BAP desteği alan araştırmacıların belirli proje türlerinde, projenin tamamlanmasını izleyen dönemde dış fon başvurusu yapmaları teşvik edilecektir. Özellikle öncelikli alan ve Türkiye–Japonya ortak projelerinde dış fon başvuru planının proje önerisinin bir parçası olması istenebilecektir.

BAP Programının başarısı, yalnızca kullandırılan iç bütçe miktarıyla değil, bu bütçenin ne kadar ulusal ve uluslararası araştırma kaynağına dönüştüğüyle ölçülecektir.

17. Üç Katmanlı Araştırma Destek Sistemi

TJU’nun araştırma destek sistemi üç katmanlı bir model çerçevesinde yapılandırılabilir. Birinci katmanda Seed Fund Programı yer alacaktır. Bu program, henüz başlangıç aşamasında bulunan araştırma fikirlerinin geliştirilmesi, ön veri elde edilmesi, disiplinler arası ekiplerin kurulması ve proje kavramının doğrulanması amacıyla küçük ölçekli ve esnek destek sağlayacaktır.

İkinci katmanda BAP Programı bulunacaktır. BAP, Seed Fund aşamasında olgunlaştırılan veya doğrudan bilimsel proje niteliğine ulaşmış araştırma fikirlerinin orta ölçekli projelere dönüşmesini sağlayacaktır. Bu aşamada bilimsel yayın, tez, prototip, patent veya dış fon başvurusu gibi ölçülebilir çıktılar beklenecektir.

Üçüncü katmanda TÜBİTAK, Horizon Europe, JST, JSPS, JICA ve diğer ulusal veya uluslararası dış araştırma fonları yer alacaktır. BAP desteğiyle bilimsel ve kurumsal kapasitesini geliştiren araştırma ekiplerinin daha yüksek bütçeli ve rekabetçi programlara başvurması sağlanacaktır.

Bu üç katman arasında düzenli bir geçiş mekanizması kurulacaktır. Seed Fund desteği alan başarılı projelerin BAP başvurusu yapması, BAP projelerinin ise dış fon programlarına yönlendirilmesi teşvik edilecektir. Böylece araştırma fikirlerinin erken aşamadan uluslararası ölçekli projelere kadar ilerleyebildiği bütünleşik bir finansman zinciri oluşturulacaktır.

18. Kurumsal Performans ve Programın Gözden Geçirilmesi

BAP Programının performansı yıllık olarak değerlendirilecektir. Desteklenen proje sayısı, proje bütçesi, yayın ve patent çıktıları, lisansüstü öğrenci katılımı, Türkiye–Japonya ortak projelerinin sayısı, dış fon başvuruları ve kazanılan dış fon miktarı düzenli biçimde raporlanacaktır.

Yıllık değerlendirme sonuçları doğrultusunda destek programlarının bütçeleri, başvuru koşulları, öncelikli alanları ve değerlendirme ölçütleri güncellenebilecektir. Üniversitenin gelişim dönemine göre başlangıçta daha esnek ve kapasite oluşturucu bir sistem uygulanabilecek; araştırma kapasitesinin güçlenmesiyle birlikte bilimsel çıktı ve dış fon beklentileri kademeli biçimde yükseltilebilecektir.

Programın her üç veya dört yılda bir dış uzmanların da katılımıyla kapsamlı biçimde değerlendirilmesi önerilmektedir. Bu değerlendirmede kaynakların etkinliği, desteklerin araştırma performansına katkısı, araştırmacı memnuniyeti ve uluslararası iyi uygulamalarla uyum incelenecektir.

19. SONUÇ

TJU Bilimsel Araştırma Projeleri Programı, Üniversitenin araştırma odaklı kurumsal gelişiminin temel bileşenlerinden biri olacaktır. Programın başarısı, yalnızca araştırmacılara mali kaynak sağlanmasına değil; kaynakların stratejik biçimde yönlendirilmesine, bilimsel kalitenin korunmasına, genç araştırmacıların yetiştirilmesine, Türkiye–Japonya iş birliklerinin gerçek araştırma ortaklıklarına dönüştürülmesine ve proje çıktılarının sistematik olarak izlenmesine bağlı olacaktır.

Önerilen yapı sayesinde TJU, kuruluşunun ilk yıllarından itibaren araştırma fikirlerinin oluşmasından uluslararası projelere, bilimsel yayınlardan patent ve ticarileşmeye kadar uzanan bütünleşik bir araştırma finansman ekosistemi kurabilecektir. Seed Fund, BAP ve dış araştırma fonlarından oluşan üç katmanlı sistem, araştırmacıların farklı gelişim aşamalarında ihtiyaç duyduğu desteği sağlayacaktır.

Bu model, Türkiye’nin araştırma öncelikleri ile Japonya’nın bilimsel ve teknolojik birikimini bir araya getirerek TJU’nun uluslararası düzeyde tanınan, nitelikli araştırmacılar yetiştiren, bilimsel bilgi üreten ve bu bilgiyi toplumsal değere dönüştüren yeni nesil bir araştırma üniversitesi olmasına katkı sağlayacaktır.